Ikoniczne budynki w Bielsku i Białej. Dekoracje na elewacji jak na słynnym wiedeńskim Majolikahaus ZDJĘCIA i FILM

lis 5, 2026Miasto, Piękne strony BB

Robert Kowal

Bielszczanie raczej bez trudu wskażą budynki w Bielsku i Białej wzorowane na wiedeńskich czy zaprojektowane przez wiedeńskich architektów. Relatywnie mniej osób wie, że nad Białą mogli pracować projektanci, którzy z trudem odnajdywali się w konserwatywnym Wiedniu. Szybko rozwijające się na przełomie XIX i XX wieku Bielsko i Biała były otwarte na awangardowe koncepcje architektoniczne, co zaowocowało charakterystycznymi budynkami, które obecnie podziwiamy w centrum Bielska-Białej.  

Niewątpliwie architektem, który w znaczący sposób wpłynął na XIX-wieczną zabudowę Bielska był Karol Korn. Ten pochodzący z Wadowic cesarsko-królewski radca budowlany studiował na Politechnice w Karlsruhe oraz na Politechnice i Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu, a od 1882 prowadził w Bielsku własne biuro budowlane. Zaprojektował dziesiątki budynków, w tym m.in. dworzec główny, pocztę główną, hotel President (d. Kaiserhof) czy schronisko na Szyndzielni.

Budynki podziwia cały świat

Znawcy architektury podkreślają podobieństwo rozwiązań przyjętych w willi Theodora Sixta do Pałacu Wartholz, siedziby arcyksięcia Karola Ludwika (brata cesarza Franciszka Józefa I) w Reichenau w Dolnej Austrii. Gmach poczty głównej porównuje się do domu mieszkalnego na rogu Am Heumarkt 13 i Beatrixgasse 32 w 3. dzielnicy Wiednia (Landstraße), a hotel President do Palais Wertheim przy Schwarzenbergplatz w 1. dzielnicy (Innere Stadt).

W zabudowie Białej konfrontuje się m.in. budynek ratusza miejskiego projektu Emanuela Rosta juniora z gmachem magistratu 18. dzielnicy (Währing). Natomiast niedawno zrewitalizowany pałacyk Emanuela Rosta juniora przy ul. Komorowickiej wyróżniają rozwiązania architektoniczne podobne do tych, które świat podziwia w skrzydle północnym wiedeńskiego Hofburga od strony Michaelerplatz.

W Bielsku i Białej znajdziemy również rozwiązania stylowe, które z trudem torowały sobie miejsce w konserwatywnym Wiedniu. Szybko rozwijające się miasta były otwarte dla architektów, którzy mogli tutaj realizować swoje awangardowe koncepcje. Za jedno z najbardziej nowatorskich rozwiązań architektonicznych tamtych czasów uchodzi budynek projektu Maxa Fabianiego przy ul. Wzgórze 21 z wydatnym okapem, pod którym widać roślinny ornament.

Podobne do słynnego Majolikahaus

– Cechy te nawiązują do jego prac wiedeńskich, chociażby tzw. Palais Artaria przy Kohlmark 9, a kwiatowa dekoracja przypomina domy mieszkalne przy Linke Wienzeile 38 i 40 – czytamy w publikacji malarki Małgorzaty Bujak pt. „Bielska architektura i wiedeńskie inspiracje”, zamieszczonej w szóstym numerze kwartalnika Relacje-Interpretacje z maja 2007.

Z tymi widokówkowymi budynkami w Wiedniu porównuje się dom zbudowany w 1903 na rogu ul. Stojałowskiego i Głębokiej w Białej według projektu Leopolda Bauera, ucznia Ottona Wagnera, czołowego austriackiego architekta i urbanisty, jednego z głównych twórców modernizmu w architekturze i współtwórcy secesji wiedeńskiej, profesora Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu.

– Płaskie elewacje budynku ozdabia graficzny ornament płynnych linii, a małe czerwone płytki ceramiczne imitują kwiaty, nawiązując do układu dekoracji na słynnym wiedeńskim Majolikahaus – przybliża Małgorzata Bujak, wieloletnia mieszkanka Wiednia.

Jak informują liczne bedekery, elewacja znanej na całym świecie secesyjnej kamienicy w Wiedniu ozdobiona jest bogatymi dekoracjami z kolorowymi motywami kwiatowymi wykonanymi przy użyciu płytek wyprodukowanych w lokalnej fabryce Wienerberger. Majolika historycznie odnosi się do zdobionej ceramiki pokrytej glazurą cynową z Włoch okresu renesansu.

Robert Kowal

Udostępnij
Lubię to 4
Nie lubię tego 0

0 komentarzy

Wyślij komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *